Xosé María Álvarez Blázquez
Na Galipedia, a wikipedia en galego.
Xosé María Álvarez Blázquez (Tui, 5 de febreiro de 1915 — Vigo, 2 de marzo de 1985) foi un escritor (poesía, narrativa e ensaio), arqueólogo, investigador e editor galeguista. É un dos representantes da poesía neotrobadoresca. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 2008.
Índice |
Biografía
Xosé María Álvarez Blázquez pertence a unha saga de escritores que ten os seus antecedentes no seu avó Emilio Álvarez Giménez, seguiu co seu tío Xerardo Álvarez Limeses e compartiu co seu irmán Emilio Álvarez Blázquez. O encarceramento e posterior fusilamento do seu pai, o médico Darío Álvarez Limeses, o 30 de outubro de 1936 por parte das forzas golpistas contra a II República, marcárano de por vida (como ao resto dos seus irmáns, Darío, Celso, Alfonso, Emilio e Álvaro), sendo sancionado en 1937 polo goberno de Franco coa suspensión de emprego e soldo como mestre da escola de Coia (onde nunca chegou a exercer) e co traslado á de Coreses, en Zamora.
É unha das figuras máis laboriosas da cultura galega, cunha grande actividade que chega dende a literatura (novela, poesía, teatro) ata a investigación como arqueólogo e a súa tarefa como editor e galeguista, militando na Federación de Mocedades Galeguistas e no Partido Galeguista.
É un dos representantes da poesía neotrobadoresca, vangarda poética xurdida ao redor de 1930 debida á difusión en Galiza da lírica medieval galego-portuguesa.
En 1950 fundou con Luís Viñas Cortegoso a Editorial Monterrey. En 1962 ingresou na Real Academia Galega. En 1964 fundou, xunto aos seus irmáns Álvaro e Emilo Edicións Castrelos, da que foi director xerente, e na que destacan a súa colección O Moucho, de libros do pobo pra o pobo, uns libriños de baixo prezo e gran difusión que marcaron época nos anos 60 e 70 do pasado século que contaron con unha grande aceptación por parte dos lectores, como destaca as reedicións d'O catecismo do labrego (de Lamas Carvajal). Neste mesmo ano de 1964 recibiu o premio Club de Ribadavia. En 1967 é premio Noriega Varela. En 1968 é premio das Letras da Deputación Provincial da Coruña. En 1971 é premio Cidade de Vigo. Foi cronista oficial da cidade de Vigo.
Canto á súa actividade no estudo da arqueoloxía, foi membro do Padroado do Museo Municipal de Vigo. Participou no descubrimento de laudas sepulcrais da época romana en Vigo e das industrias paleolíticas do Baixo Miño e das Gándaras de Budiño. Así mesmo, tamén foi copartícipe das seguintes descubertas: unha fábrica romana para a elaboración de aceite de oliva en Teis (Pontevedra), unha cisterna con enxoval funerario da época do bronce en Atios (Pontevedra), etc.
Na investigación literaria descubriu a égloga Belmiro e Benigno de Pastor Díaz, e realizou contribucións á época chamada da Decadencia (Escolma de Poesía Galega t. II), con investigacións que alcanzan ao teatro, as panxoliñas, a poesía lírica, a prosa político-social, a poesía panfletaria, o romanceiro, etc., da citada época.
Xosé María Álvarez Blázquez colaborou en diversos medios (BBC de Londres, Radio Vigo, prensa de Galiza, Portugal e América, etc.) e pronunciou moitas conferencias en España e no mundo. Algúns dos seus poemas teñen sido musicados polos mestres Freitas Branco, Rodolfo Halffter, Groba Groba e Ignacio Iglesias. Mostras da súa obra poética figuran en antoloxías de Enrique de Arcoaga, Varela Jácome, Fernández del Riego, González Alegre, etc. A súa novela En el pueblo hay caras nuevas foi traducida ao francés (Nogent-sur-Marne, 1969).
Os seus fillos Xosé María, Alfonso e Celso Álvarez Cáccamo, escritores os tres, advirten que a figura do seu pai ten máis relevancia na historia cultural recente de Galiza que o lugar que ocupa na historiografía. Os tres coinciden en sinalar que «a súa actitude modesta marcou o seu desinterese por figurar».
Obras
Narrativa
- Os ruíns, 1936 (relatos)
- El crimen de la isla verde, 1941
- En el pueblo hay caras nuevas, 1945 (novela en castelán, finalista do Premio Nadal)
- Una cabaña en el cielo, 1952
- Las estatuas no hablan, 1955
- Crecen las aguas, 1956
- A pega rabilonga e outras historias de tesouros, 1971 (narrativa infantil)
Poesía
- Abril, 1932
- Poemas de ti e de min, 1949 (poemario co seu irmán Emilio Álvarez Blázquez). Dispoñible para a súa lectura en edición facsímile dixital.
- Roseira do teu mencer, 1950 (poemario)
- Cancioneiro de Monfero, 1953 (poemario)
- Romance do pescador peleriño, 1954 (poemario)
- Escolma de epigramas, 1968 (poesía)
- Canle segredo, 1976 (escrito en 1954) (poemario)
Ensaio
- El libro del por qué?, 1945
- Arquitectura rural gallega. Un plano de Fray Manuel Caeiro, 1948
- Industria paleolítica de la comarca de Tuy, 1949
- Vigo, 1950
- Romerías gallegas, 1951
- O vencello espiritual dos Fisterres Atlánticos, 1951
- Industrias paleolíticas do Baixo Miño, 1952
- Escolma de poesía medieval, 1975
- Os nomes da terra, 1976 (baixo o pseudónimo de Celso de Baión)
- Escolma de poesía galega II: A poesía dos séculos XIV a XIX, 1959
Teatro
- El zapato de cristal, 1947
- Los pazos altivos, 1947
Premios
- Finalista do premio Nadal en 1945, coa novela En el pueblo hay caras nuevas.
- Premio Historia dos Xogos Florais de Vigo (1950).
- Primeiro premio de poesía no Concurso dentro de Fillos de Vigo (1954).
- Premio Pondal de poesía do CEBA (1954).
- Premio Peréz Galdós de novela (1955).
- Premio Biografía da Asociación da Prensa de Vigo (1958).
- Premio Ramón Mourente (1960).
- Premio Valle Inclán nos Xogos Florais Minho-Galaicos (1960).
- Premio de novela López Cuevillas no I Certame Literario do Miño celebrado en Lugo (1960).
- Premio especial Blas Agra sobre a historia do periodismo vigués (1960).
- Premio Álvares García de biografía (1961).
- Premio Josefina de Lema (1961).
- Premio Enrique Lorenzo Docampo (1962).
Véxase tamén
Bibliografía
- Clodio González Pérez (2007), Xosé María Álvarez Blázquez (1915-1985), Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN 978-84-96673-36-6.
